Τρέχοντα νέα
Συνδεθείτε στην σελίδα μας
| Τι πρέπει να γνωρίζετε… | | Εκτύπωση | |
|
Τι είναι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία;
Είναι ενέργεια που μεταδίδεται υπό μορφή κυμάτων, τα οποία, όπως και τα κύματα της θάλασσας, έχουν πυκνώματα (εκεί που γίνεται το "βουνό") και αραιώματα (εκεί που το κύμα κάνει "κοιλιά"). Το μήκος κύματος, δηλαδή η απόσταση από το ένα κύμα στο άλλο μπορεί να είναι από πολύ μεγάλο μέχρι πολύ μικρό. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ταξιδεύουν εξαιρετικά γρήγορα, με την ταχύτητα του φωτός. Μεταφέρουν ενέργεια και πληροφορίες. Υπάρχουν παντού στο περιβάλλον μας και προέρχονται από φυσικές ή τεχνητές πηγές. Το γήινο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, το ηλιακό φως, οι κεραυνοί, ο χτύπος της καρδιάς, το ανθρώπινο νευρικό σύστημα αποτελούν φυσικές πηγές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων. Στις τεχνητές πηγές περιλαμβάνονται οι οικιακές ηλεκτρικές συσκευές (ηλεκτρική σκούπα, φούρνος μικροκυμάτων, ψυγείο, τηλεόραση κ.λ.π.), οι γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος, οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί, οι σταθμοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, τα ραντάρ κ.λ.π. (σχήμα 2). Ποια είδη ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας υπάρχουν; Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία αποτελείται από κύμματα που στην πλειονότητά τους είναι αόρατα. Από την ακτινοβολία αυτή, μόνο ένα μικρό τμήμα της μπορεί να εντοπισθεί από το ανθρώπινο μάτι: είναι το ορατό φως. Τα υπόλοιπα είδη δεν μπορούμε να τα αντιληφθούμε με τις αισθήσεις μας. Όμως, έχουν επίδραση στην ανθρώπινη ζωή. Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία εμφανίζονται σε ένα ευρύ φάσμα συχνοτήτων (ηλεκτρομαγνητικό φάσμα) που χωρίζεται σε επιμέρους περιοχές (ζώνες συχνοτήτων) (σχήμα 1). Το φάσμα των συχνοτήτων περιλαμβάνει την ιονίζουσα και τη μη ιονίζουσα ακτινοβολία. Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι αυτή που έχει συχνότητα υψηλότερη από το ορατό φως και μεταφέρει πολύ υψηλή ενέργεια. Ονομάζεται «ιονίζουσα», διότι προκαλεί ιονισμό της ύλης, δηλαδή το φωτόνιό της διαθέτει τέτοια ενέργεια, ώστε μπορεί να εκδιώξει ένα ηλεκτρόνιο από ένα άτομο της ύλης. Η ιονίζουσα ακτινοβολία αυτή μπορεί να προκαλέσει άμεση βλάβη στο DNA των κυττάρων. Η ιονίζουσα ακτινοβολία περιλαμβάνει την υπεριώδη ακτινοβολία: τη κοσμική ακτινοβολία, τις ακτίνες Χ και τις ακτινοβολίες α, β και γ ραδιενεργού διάσπασης. Οι πηγές των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων, στα οποία υποβαλλόμαστε καθημερινά (ραδιοκύματα, μικροκύματα, ηλεκτρισμός), είναι μεγάλου μήκους κύματος και χαμηλής συχνότητας. Δεν μπορούν να προκαλέσουν ιονισμό, διότι η ενέργεια που μεταφέρουν είναι μικρή. Δεν μπορούν να σπάσουν χημικούς δεσμούς στα μόρια των κυττάρων. Τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία που παράγονται από τα καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος και τις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, είναι εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας που φτάνουν μέχρι 300 Hz. Πώς δημιουργούνται τα ΗΜΠ Τα ηλεκτρικά πεδία δημιουργούνται λόγω διαφοράς ηλεκτρικής τάσης. Όσο πιο μεγάλη είναι η διαφορά, τόσο πιο δυνατό θα είναι το ηλεκτρικό πεδίο που προκύπτει. Η μονάδα μέτρησης των ηλεκτρικών πεδίων είναι βολτ ανά μέτρο (V/m). Τα μαγνητικά πεδία δημιουργούνται όταν υπάρχει ροή ηλεκτρικού ρεύματος. Η έντασή τους είναι ανάλογη της έντασης του ρεύματος. Φυσικά, το πεδίο παύει να υπάρχει όταν διακοπεί το ηλεκτρικό ρεύμα. Η μονάδα μέτρησης των μαγνητικών πεδίων είναι αμπέρ ανά μέτρο (A/m). Συνήθως για τη μέτρηση των μαγνητικών πεδίων χρησιμοποιείται μια σχετική μέτρηση, η πυκνότητα ροής microtesla (μΤ) Το ίδιο μας το σώμα δημιουργεί ΗΜΠ. Η λειτουργία της καρδιάς και του νευρικού συστήματος στηρίζεται στη μεταφορά ηλεκτρικών μηνυμάτων - κάθε φορά που υπάρχει μεταφορά ηλεκτρικού φορτίου, δημιουργούνται ΗΜΠ. ΗΜΠ δημιουργούνται και από εξωγενείς πηγές όπως:
Πώς επιδρούν τα ραδιοκύματα στον άνθρωπο; Η κυριότερη επίδραση των ραδιοκυμάτων (κινητά τηλέφωνα, κεραίες σταθμών βάσης, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, μικροκύματα) στον ανθρώπινο οργανισμό είναι η αύξηση της θερμότητας στους ιστούς. Για να συμβεί όμως αυτό το φαινόμενο, χρειάζεται πολύ ισχυρότερη έκθεση από αυτή που συνήθως συμβαίνει στο καθημερινό μας περιβάλλον. Σχετίζονται με ασθένειες τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία; Οι επιδράσεις των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων (ΗΜΠ) στην υγεία, έχουν πολύ έντονα απασχολήσει το ευρύ κοινό και την επιστημονική και ιατρική κοινότητα κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Καθώς οι πηγές των ΗΜΠ έχουν πολλαπλασιαστεί στη ζωή μας, δικαιολογημένα δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά αναφορικά με τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Για την ιονίζουσα ακτινοβολία (ακτίνες Χ, ακτίνες γάμμα, υπεριώδης ακτινοβολία), η οποία χαρακτηρίζεται από το μικρό μήκος κύμματος, ψηλή συχνότητα και ψηλή ενέργεια η εικόνα είναι σαφής: προκαλεί βλάβες στο γεννετικό υλικό των πυρήνων των κυττάρων και κατά συνέπεια είναι αιτία καρκίνων και λευχαιμίας. Ωστόσο για την μη ιονίζουσα ακτινοβολία, δηλαδή για τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλής ενέργειας, η συζήτηση συνεχίζεται. Για το ζήτημα των βιολογικών επιδράσεων και των ιατρικών προεκτάσεων της μη ιονίζουσας ακτινοβολίας, έχουν δημοσιευτεί κατά τα τελευταία 30 χρόνια περίπου 25.000 επιστημονικά άρθρα. Τα ΗΜΠ μεγάλου μήκους κύματος, χαμηλής συχνότητας και χαμηλής ενέργειας, αυτά δηλαδή που συναντούμε στην καθημερινότητά μας, έχουν κατηγορηθεί για επιβάρυνση πολλών τομέων της ανθρώπινης υγείας όπως, πρόκληση καρκίνων ή για εμφάνιση "ηπιότερων" συμπτωμάτων όπως πονοκέφαλος, κούραση, άγχος, κατάθλιψη, απώλεια σεξουαλικής διάθεσης, τάση για αυτοκτονία. Έχουν κατηγορηθεί επίσης για δημιουργία καταρράκτη, για προβλήματα στην εγκυμοσύνη όπως γεννετικές ανωμαλίες στο παιδί, αποβολή, χαμηλό βάρος γέννησης ή εκ γενετής παθήσεις. Είναι γεγονός ότι υπήρξαν έρευνες με αντιφατικά αποτελέσματα. Όμως, μέχρι σήμερα, δεν υπήρξαν αδιαμφισβήτητα αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι η έκθεση στα ΗΜ πεδία αυτού του τύπου προκαλεί οτιδήποτε από τα παραπάνω. Ο κίνδυνος λευχαιμίας σε παιδιά που εκτίθενται σε πολύ χαμηλής έντασης ΗΜΠ, στο σπίτι τους, ήρθε στο προσκήνιο όταν δύο μεγάλες έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες βρήκαν περιορισμένα στοιχεία που έδειχναν συσχετισμό της έκθεσης σε ΗΜΠ και λευχαιμίας (Έκθεση απο US National Academy of Sciences 1996 και έκθεση απο National Institute of Environmental Health Sciences, RAPID Program 1999). Η επανεκτίμηση όμως όλων των επιστημονικών δεδομένων έδειξε ότι ο συσχετισμός ΗΜΠ και καρκίνου είναι αδύναμος. Το 1997 η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα. Σε εργαζόμενους που εκτίθενται σε ψηλά επίπεδα ραδιοσυχνοτήτων και σε ακτινοβολία μικροκυμάτων, έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ερεθισμού των ματιών και καταρράκτη, όχι όμως σε επίπεδα στα οποία εκτίθεται το ευρύ κοινό. Το ίδιο ισχύει για περιπτώσεις πρόωρων γεννήσεων και παιδιών χαμηλού βάρους γέννησης, σε γυναίκες που εργάζονταν σε βιομηχανίες ηλεκτρονικών. Στις περιπτώσεις αυτές υπήρξε έκθεση σε πεδία ασυνήθιστα ψηλά που δεν υπάρχουν στο καθημερινό περιβάλλον. Έτσι, οι ειδικοί συγκλίνουν στο να αποδεχτούν ότι ο κίνδυνος έστω και εάν υποθετικά υπάρχει, πρέπει να είναι πολύ μικρός. Ο αντίλογος υποστηρίζει ότι τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα δεν μπορούν να ελεγχθούν καθώς η "ιστορία" της έκθεσης των ανθρώπων σε πηγές μη ιοντίζουσας ΗΜ ακτινοβολίας, όπως η κινητή τηλεφωνία ή τα ασύρματα δίκτυα των υπολογιστών είναι σχετικά πρόσφατη και, επομένως δεν έχει περάσει ο χρόνος ώστε να εξακριβωθεί με κάθε ερευνητική αυστηρότητα το αποτέλεσμα. Ο προβληματισμός αυτός έχει βάση. Γι' αυτό κάθε σχετική άποψη θα πρέπει να συνοδεύεται από την επισήμανση "μέχρι σήμερα". Αν και "μέχρι σήμερα" η μη ιοντίζουσα ακτινοβολία δε ενοχοποιείται για πρόκληση προβλημάτων υγείας, καλό θα είναι να φροντίζουμε ώστε η έκθεσή μας σ' αυτή να γίνεται με μέτρο ειδικά αν πρόκειται για μικρά παιδιά. |
